LAGEND OF AMASRA (Amasra’nın yaşamış ve yaşayan efsaneleri)

Öncelikle açıklamak istediğim hassas bir durum var. Sizlerin de bana hak vereceğiniz üzerine namıyla anılan bu delikanlılar aynı zamanda nevi şahsına münhasır abilerimiz olmakla birlikte Amasra şehir yaşamı ve sosyal hayatına damga vurmuş, kendi dönemlerinde anılmış ve halen anılmakta olan abilerimizdir.

Her fırsatta Rahmetle andığımız abilerimizin yanı sıra unuttuklarım ve yaşayanları da bu platformda sizlere hatırlatmak istiyorum.

70 li YILLARIN SONU / BABAMIN KAHVESİ

Aşağıda bahsi geçen bazı isimleri genç okuyucular hatırlamayabilir ama biraz araştırdıklarında halen Amasra da yaşayan aileleri ile tanışacaklardır. Ailelerinin özlemle andıkları bazı rahmetli abilerimizin yanında halen yaşayan ve sosyokültürel hayatımıza renk veren değerlerimizin hoşgörülerine sığınarak birkaç örnek vermek istiyorum.

  

USTA AHMET

(Namı değer Usta Amed)

Amasra’nın köklü ailelerinde olan Ahmet Amca benim çocukluğumda ve gençlik yıllarımda Amasra da yaşayan değerli bir büyüğümüzdü. Nurlar içinde yatsın.

Usta Ahmet ismini anlattığı hikayeleri dinlediyseniz nereden geldiğini hemen anlar ve gerisini dinlemek isterdiniz. Bazen Cumhuriyetin ilk dönemi ile ilgili anlattığı hikayeleri hatırlayan büyüklerim vardır elbet. Ama Usta lakabını almasıyla ilgili hikaye kısaca şöyledir.

Ahmet Amcanın gençlik yıllarında 1. İskele yani taş iskele olarak bilinen iskelenin yapımında çalıştığını anlatırdı. Muallakta kalan bu öykünün yanında inanılan ve aynı zamanda Amasra’mızın tarihi zenginliklerinin İstanbul müzelerine kaçırılışı ve tahrip edildiği madenlerin tekrar açıldığı yıllarda İstanbul’da çalıştığı da anlatılır.

Bazılarımızın Amasra Spor maçlarında tribünde yaptığı tezahüratadır Ahmet Amca, bazısının gürültüye verdiği ani tepkide, kimilerimizin anlattığı hikayelerdedir Usta Amed.

DÜPÇEK

(Namı değer Alexander Dubček)

Amasra’ya ne zaman? Nerden geldiğini? Tam olarak bilemesem de, kendisiyle konuşmalarım ve duyumlarımdan edindiğim bilgiler üzerine Eski Çekoslovakya’dan göçtüklerini anlatırdı. Maddiyatta çok fazla zenginlikleri yoktu ama maneviyattaki zenginliği her Amasralı tarafından kabul görmüş, itimat edilen bir büyüğümüzdü. Babamdan hatırlıyorum, birçok zaman çocukken şahit olmuşumdur. Babam Şaban Özkara (Namı değer Kahveci Şaban) birçok işi birlikte yapmışlardır.

Rahmet ve sevgiyle anıyorum.

ASİYE MUSTAFA

(Namı değer Asiye Mustafa)

Asiye’nin Mustafa da derler Amasralılar anarken O’nu. Çocukken ayakkabılarımı boyatmak istediğimde gözlerim her zaman onu arardı. Öyle boyacılık yaptığına bakmayın Amasra’nın hali vakti yerinde ailelerindendir kendisi. Ama o her zaman mütevazı ve nafakasını kendi çıkartmak isteyen ama aynı zamanda alkolü de en az bizim kadar seven bir abimizdi.

Ne zaman doğdu? Ne zaman yitti? Bu dünyadan bilemiyorum ama Amasra da fazla etliye sütlüye karışmadan giden bir fert idi.

ARAP

Amasra’ya çalışmak için geldiğini düşündüğüm. Amasra maden ocağında çalışan, içkiyi her birimizden daha çok seven ve her fırsatta şarap içmeyi tercih eden, bin bir zorlukla kazandığı maaşını eş dost ile o gece yiyebilen, zayıf, kara kuru bir abimiz idi. Lakabını almak için mi karardı yoksa doğuştan ten rengi esmer miydi bilinmez. Namını hak etmek için ten rengi ve yaptığı anlamsız işlerdir onu Amasralının diline pelesenk olması. “İçecen şarabı” diye başlayıp “…… Arabı” diye biten nahoş bir tekerleme buradan mı gelir bilinmez ama bu cümle kurulduğunda aklına gelir Arabı bilenlerin. Nur içinde yatsın.

PALA

Kimler hatırlar bilemiyorum, balıkçılar veya balıkhaneden balık alan her Amasralı hatırlar “Pala”yı. Şimdilerde “Balıkçının Yerini” çalıştıran Ali Abilerin eski balıkhanesinde çalışırdı. Rahmetli Metin Amcanın yanına yerleşmişti o zamanlar. Adanalı olsa gerek, konuşması, şalvar giymesi ve en önemlisi pala bıyıklarıyla benzediğini söyleyebilirim. Adını hatırlamıyorum bazı abilerimiz gibi, sadece lakabı kalmış aklımda. Pala bıyıklarının uzun ve gür oluşuyla hakkettiği bir lakaptı O’nunkisi.

Köylü kurnazı bir abiydi, nüktedan ve itaatkâr bir yapısı vardı. Amasralıya kısa sürede kendini kabul ettirmesi de bu özelliklerinden olsa gerek.

Bir dönem Metin Abi Teriel cinsi kahverengi bir av köpeği getirtmişti. Çocukluğumuzun verdiği merak ile nasıl bir hayvan diye sorduğumuzda, “kocaman, sakın gitmeyin! Sizi yer” diye bizi korkutmaya çalıştığını hatırlıyorum. Bir diğer hatırladığım konuda Metin Amcanın balıkhanesinde bir atmacayı beslemişti tüm bir kış. Yaralı Atmacayı ölüme terk etmemek adına balık hanede bakan Pala ona o kadar iyi bakmıştı ki Atmaca uçar hale gelmişti. Ayağına bağladığı ipi uzun tutturup Atmacayı uçurtarak gösteriler yapardı.

Huzur içinde yatsın.

NAZIM USTA

http://onaoncafe.blogspot.com.tr/2016/08/

SÜLEYMAN ÇİL

http://onaoncafe.blogspot.com.tr/2016/04/amasra-icindeki-adamlar-var-iken.html

HARBİ ÖMER

AYI MEFTUN

KEDİ EMİN

Mehmet Özkara

ÖZDEMİR HAN SAĞIROSMANOĞLU ile AMASRA'da tiyatrolu yıllar..

Doğum Tarihi: 1932-1997
Doğum Yeri: Amasra,Türkiye

1932 yılında Amasra’da doğdu. Hukuk Fakültesi mezunu olan Özdemir Han, sanat hayatına Dormen Tiyatrosu’nda başladı. Daha sonra Şehir Tiyatroları kadrosuna katıldı. 35 yıl bu kurumda birçok oyunda rol aldı. 50′ye yakın sinema filminde rol alan sanatçı genellikle kötü adam rolleri ile hatırlanır. İlerleyen yaşlarında daha çok seslendirmeye ağırlık verdi. ‘Bizimkiler’ dizisindeki Uğurtan Sayıner (Sarhoş Cemil) dahil birçok oyuncuyu seslendirdi.

İstanbul Şehir Tiyatroları’ndan emekli olan Özdemir Han, 25 Kasım 1997 tarihinde aramızdan ayrıldı.

ÖZDEMİR HAN ile AMASRA'da TİYATROLU YILLAR

90’lı yılların başlarında Amasra Belediyesi Şehir Tiyatrosu. Belediye Başkanı Rıfat Açıcı, Fen İşleri Müdürü Sedat Odabaşı ve ATİM maden işçisi Rahmi Okutur’un çabalarıyla oluşturulmuş. Yine Rahmi Okutur Abimizin yazdığı “Satılmışın Kurtuluşu” isimli oyunu sahnelemek amaçlanmış.

Amasra gençlerinin tiyatro oyunu sahneleyebilecek olması fikri Özdemir Hoca’yla paylaşılmış. Bizler için heyecanlı sosyal projeyi hayata geçirmek için O’da kabul etmiş.

Özdemir Han Sağırosmanoğlu / ATİM Amasra

O yıllarda yavaş yavaş popüler kültüre kendini bırakmaya başlayan Zonguldak halk kültürü içinde yeşermeye başlayan Amasra sosyal yaşamından biraz bahsedecek olursak. Amasra Halk Oyunları Derneği başta olmak üzere, Amasra Halk Müziği Korosu (Amasra Halk Eğitim Merkezi), Amasra Turizm Derneği, Amasra Yelken Kulübü, Amasra Spor Kulübü ve ATİM Spor Kulübü Amasra gençlerinin katılımlarıyla yarışmalarda ve spor karşılaşmalarında boy gösteriyorlardı. Dikkatli bakan yabancı bir göz Amasralı gençlerin birkaç aktiviteyi birlikte yürütebilen yetenekli gençlerden oluştuğunu ve adeta akıl hocalığına soyunmuş yol gösterici abileriyle her alanda birlikte olduklarını görebilirdi. Çok zengin sosyokültürel çeşitliliğiyle vedalaşmaya başlamış Zonguldak eski şehir kültürünü Amasra’da görmeniz mümkündü.

Şaduman Gayret - Mehmet Özkara

Bütün bir yaz ATİM’in tiyatro sahnesinde çalışmalarını özveriyle sürdürecek olan bu yeni oluşumun adı Amasra Belediyesi Şehir Tiyatrosu olarak adlandırılmış. Hatırladığım kadarıyla; Ben, Hakan Topuz, Emrah Yavuzyılmaz,”Şaduman Gayret, Ebru Aytaş ve Selahattin Akarsu ekiptekilerden bir kaçıydık. Yeteneğimin olmadığını düşünmeme rağmen oynamamı istedikleri karakter birçok filimde Kemal Sunalın bildiğimiz saf rolüne çok benzeyen “Satılmış” rolüydü. Kendime güvenmeden oynamaya çalıştığım rolden çalışmalar sürdükçe çok keyif aldığım ve hayatımda oynamaya çalıştığım ilk ve tek oyundu. Şaduman annemi, Ebru sevdiğim köylü kızını, Emrah köylü kurnazı muhtarı oynuyordu.

Provalarını yaptığımız oyun sonrası ATIM giriş kapı denilen mevkiden Hor Hor deresine inen patikayı takip edip, çaçayı geçer, okullar sokağı yolundan döner ve Amasra’ya inerdik. Gidiş gelişlerimiz her provada bizi yalnız bırakmayan hocamız Özdemir Han ile olurdu. İstisnasız her prova sonrası uğradığımız kahvehanenin söğüt gölgesinde oynadığımız tavla maçları çok çekişmeli ve neşeli geçerdi. Bana her kızdığında “Amasra devesi” diye seslenirdi. Emrah’ın esprileri, gülüşmeler sonunda bana karşı şansının tutmaması ile ilgili espriler. Gülüşmeler ile geçen kocaman bir yaz. Tüm yazı deniz yerine Tiyatronun sıcak atmosferine tercih eden arkadaşlarım ve Özdemir Han.

Mehmet Özkara - Emrah Yavuzyılmaz - Selahattin Akarsu

Benim için ulaşılması imkansız yeşil çam aktörü. Yaz günlerimizin neşesi. Amasra’dan çıkan birçok Sanat adamının en önemlisi ve bence en ünlüsüdür. İstanbul Şehir Tiyatrosu ve Gürcistan Devlet Tiyatrosu ile birlikte sergilediği “Altın Post” isimli oyunu Bedenaltı mevkiinde yıllar sonra oynaması Özdemir Han Sağırosmanoğlu’nun Amasra sevdalısı ve hemşerisi olarak ortaya koyduğu en güzel anımdır. Bu oyun Amasra’nın yanı sıra İstanbul ve Gürcistan’da da sahnelenmiştir.

“Sonraki bir kaç yıl içinde Amasra’da sohbet etme  fırsat bulduğum.  Ankara’da çalıştığım dönemlerde kendisinden koptuğum değerli Hocam Özdemir Han’ı  tesadüfen 2011 yılı akşamı internette araştırmak istedim. Tesadüf olsa gerek, Özdemir  Han ile ilgili bilgi bulmak adına internette araştırdığım 25 Kasım tarihi O’nun ölüm yıldönümü çıktı. Huzur içinde yatsın.”

    (25 Kasım 2011)
 Mehmet Özkara